ในอดีตสาขาวิชาจุลชีววิทยาทางสัตวแพทย์ (Veterinary Microbiology) คือสาขาวิชาที่รวมถึงการตรวจหาจุลชีพที่ได้จากตัวอย่างสัตว์ป่วย ซากสัตว์หรือผลิตภัณฑ์สัตว์ วิทยาภูมิคุ้มกันทางสัตวแพทย์ (Veterinary Immunology) การฝึกพิเศษทางวิทยาภูมิคุ้มกัน (Special Practice in Immunology) และไวรัสวิทยาทางสัตวแพทย์ (Veterinary Virology) เป็นวิชาหลักที่ได้รับการบรรจุในหลักสูตรสัตวแพทยศาสตร์บัณฑิต ตั้งแต่เริ่มก่อตั้งคณะสัตวแพทยศาสตร์ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อ พ.ศ. 2478 ในเบื้องต้นได้ก่อตั้งเป็นหน่วยจุลชีววิทยาสังกัดภาควิชาพยาธิวิทยา (แผนกพยาธิวิทยา) โดยมีศาสตราจารย์ น.สพ.ดร.เล็ก ธนสุกาญจน์ เป็นหัวหน้าหน่วยจุลชีววิทยาคนแรก และ ศาสตราจารย์เตียง ตันสงวนเป็นหัวหน้าแผนก (ภาควิชา) พยาธิวิทยา แต่เนื่องจากวิชาจุลชีววิทยาทางสัตวแพทย์และวิทยาภูมิคุ้มกันทางสัตวแพทย์ มีเนื้อหาสาระมากและหลากหลายประกอบกับการตระหนักดีถึงความสำคัญของจุลชีพก่อโรคต่างๆ ในสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ รวมถึงภูมิคุ้มกันโรคของสัตว์ จึงเล็งเห็นว่าสัตวแพทยศาสตรบัณฑิตในอนาคตควรจะมีความรู้ความสามารถทางด้านจุลชีววิทยาและด้านภูมิคุ้มกันในสัตว์อย่างลึกซึ้ง ทางคณะสัตวแพทยศาสตร์และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จึงเห็นสมควร ให้จัดตั้งเป็นภาควิชาจุลชีววิทยาในคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยมี รองศาสตราจารย์ น.สพ.ดร. โสมทัต วงศ์สว่าง ซึ่งเป็นหัวหน้าหน่วยจุลชีววิทยาในขณะนั้น เป็นผู้ดำเนินการในการขออนุมัติจัดตั้งภาควิชาจุลชีววิทยา โดยมีแนวคิดร่วมกับ รองศาสตราจารย์ น.สพ.ดร. เกรียงศักดิ์ สายธนู (ผู้ล่วงลับ) และ รองศาสตราจารย์ น.สพ. เกรียงศักดิ์ พูนสุข ที่จะดำเนินการในการขออนุมัติจัดตั้งเป็นภาควิชาจุลชีววิทยาอย่างแข็งขันจนได้รับการอนุมัติเป็นภาควิชาจุลชีววิทยา เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2539 ซึ่งนับเป็นวิชาล่าสุด ภาควิชาที่ 10 ของคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในสมัยนั้น โดยมี รองศาสตราจารย์ น.สพ.เกรียงศักดิ์ พูนสุข เป็นหัวหน้าภาควิชาจุลชีววิทยาคนแรก และ รองศาสตราจารย์ สพ.ญ. อินทิรา กระหม่อมทอง เป็นคนถัดมา จนถึง รองศาสตราจารย์ น.สพ.ดร.ภัทรรัฐ จันทร์ฉายทอง ดำรงตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาจุลชีววิทยาคนปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งเมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. 2568 ภาควิชาจุลชีววิทยามีคณาจารย์ทั้งหมด 8 คน ทำงานร่วมกับบุคลากรสายสนับสนุน 7 คน

          บุคลากรสำคัญของภาควิชาฯที่ในอดีตเคยมีส่วนร่วมและเป็นเสมือนเครื่องจักรที่สำคัญที่คอยขับเคลื่อนภาควิชาจุลชีววิทยา และพวกเราชาวจุลชีววิทยาไม่เคยลืมเลือนคือ รองศาสตราจารย์ น.สพ.ดร. เกรียงศักดิ์ สายธนู (ผู้ล่วงลับ) เป็นครู  จุลชีววิทยาที่มีผลงานวิจัยทางจุลชีววิทยาต่างๆ มากมาย โดยเฉพาะผลงานชิ้นเอกที่ท่านฝากให้แก่พวกเราก็คือชุดตรวจสอบยาปฏิชีวนะตกค้างในน้ำนม (KS-9) ซึ่งต่อมาก็ได้มีการวิจัยและพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง โดยรองศาสตราจารย์ น.สพ.ดร. ธงชัย เฉลิมชัยกิจ เพื่อให้สามารถใช้ตรวจสอบยาปฏิชีวนะตกค้างในเนื้อสัตว์ได้ด้วย ซึ่งชุดตรวจสอบดังกล่าวได้ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายจนถึงปัจจุบัน

          พัฒนาการของภาควิชา ฯ มีในทุกๆ ด้าน  ทั้งด้านการเรียนการสอน การวิจัย การบริการวิชาการ และการบริหาร จึงนับได้ว่าเป็นภาควิชาฯ เล็กๆ ที่มีบุคลากรเพียงไม่กี่ท่านแต่เติบโตขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

1. หลักสูตร

          1.1 หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต และ ดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพยาธิชีววิทยาทางสัตวแพทย์ โปรแกรมจุลชีววิทยา และ โปรแกรมไวรัสวิทยา

          1.2 หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต และ ดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ทางการสัตวแพทย์และเทคโนโลยี (หลักสูตรนานาชาติ) โปรแกรมจุลชีววิทยา และ โปรแกรมไวรัสวิทยา

          1.3 หลักสูตรสัตวแพทยศาสตร์บัณฑิต

          1.4 หลักสูตรสหสาขาจุลชีววิทยาทางการแพทย์ บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

                   ร่วมสอนกับ
                   - ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะแพทยศาสตร์
                   - ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะเภสัชศาสตร์  
                   - ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะทันตแพทยศาสตร์
                   - ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์

2. งานวิจัย

          ผลงานวิจัยต่างๆ ของบุคลากรในภาคจุลชีววิทยาจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ได้แก่ งานวิจัยทางด้านพิสูจน์เชื้อจุลินทรีย์ ที่เป็นสาเหตุของโรคต่างๆ ในสัตว์ งานวิจัยทางด้านจุลินทรีย์ และที่ต้านสารต้านจุลชีพและยาปฏิชีวนะ งานวิจัยทางด้านการป้องกันโรคระบาดสัตว์ โดยการศึกษาการใช้วัคซีนและศึกษา วิทยาภูมิคุ้มกันที่เกิดขึ้น งานวิจัยทางด้านวิทยาภูมิคุ้มกัน โดยเน้นทางซีโรโลยี เพื่อทดสอบภูมิคุ้มโรคในสัตว์ งานวิจัยโรคในสัตว์ปีก สุกรและสัตว์อื่นๆ งานวิจัยทางด้านการพัฒนาชุดตรวจสอบยาต้านจุลชีพตกค้างในอาหารและผลิตภัณฑ์ อาหารจากสัตว์ และ งานวิจัยและพัฒนาด้านเทคโนโลยีชีวภาพต่อการเลี้ยงสัตว์ในระบบอุตสาหกรรม เป็นต้น และปัจจุบันภาควิชาฯ ยังมีการวิจัยเพิ่มเติมขึ้นอีก  ได้แก่ การวิจัยทางด้านวิทยาภูมิคุ้มกัน โดยเน้นระดับเซลล์และโมเลกุล การวิจัยทางด้านการตรวจสอบประสิทธิภาพ และคุณภาพของวัคซีนที่ใช้ในสัตว์ต่างๆ การวิจัยในด้านเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคอาหารเป็นพิษที่ปนเปื้อนมากับอาหาร และ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชีวภาพเพื่อเป็นวัตถุปัจจัยในการเลี้ยงสัตว์และไม่กระทบ ต่อสิ่งแวดล้อม  เป็นต้น

3. งานบริการ

          ภาควิชาฯ มีการให้บริการทางด้านวิชาการต่างๆ และเป็นห้องปฏิบัติการที่มีมาตรฐานสากล สามารถใช้อ้างอิงในเชิงวิชาการได้ อันได้แก่ การให้ความรู้แก่เกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ต่างๆ ทั้งสัตว์ปีก สุกร โค กระบือและ สัตว์น้ำ ทางด้านการป้องกันโรค การหาสาเหตุของโรคที่เกิดขึ้น รวมถึงการใช้วัคซีนชนิดต่างๆ ซึ่งจะเอื้อประโยชน์ให้แก่เกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์เป็นอย่างมาก การเป็นแหล่งข้อมูลทางด้านวิชาการของการศึกษาถึงสาเหตุของโรคติดเชื้อการ ป้องกันโรคระบาดโดยการใช้วัคซีนชนิดต่างๆ คุณภาพของวัคซีนที่ใช้ในประเทศไทย และมีการจัดอบรมสัมมนาและร่วมเป็นวิทยากรในการอบรมสัมมนาในด้านจุลชีววิทยา ให้แก่เจ้าหน้าที่ในหน่วยงานต่างๆ ที่สนใจทางด้านจุลชีววิทยารวมทั้งเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์อย่างต่อเนื่อง

ทำเนียบหัวหน้าภาค